Zwycięzcą I edycji konkursu „Student Pro Bono” został Pan Marek Białobłocki, student V roku prawa na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Finał konkursu odbył się w dniu 25 maja 2010 r. w Warszawie. Zadanie uczestników polegało no znalezienie przepisów prawa podatkowego, które ograniczają, utrudniają lub uniemożliwiają pracę organizacji pozarządowych i przedstawienie wybranego problemu wraz z propozycjami zmian. Najlepsi uczestnicy zaprezentowali swoje spostrzeżenia i propozycje zmian przepisów prawa podatkowego lub ich wykładni podczas finału w Warszawie. Prezentacja Pana Marka Białobłockiego zyskała największe uznanie członków Jury.
Konkurs Student Pro Bono jest nowym przedsięwzięciem Europejskiego Stowarzyszenia Studentów Prawa ELSA Poland, organizowanym wspólnie z Fundacją PricewaterhouseCoopers Podaruj siebie. Jego celem jest zwrócenie uwagi studentów wydziałów prawa i administracji na problemy organizacji pożytku publicznego związane z prawem podatkowym.
PRACA KONKURSOWA „STUDENT PRO BONO”
I. Problematyka wyboru przepisu prawa podatkowego proponowanego do zmiany
Zadaniem uczestnika konkursu „Student Pro Bono” była analiza obowiązujących przepisów polskiego prawa podatkowego pod kątem wpływu ich stosowania na działalność organizacji pozarządowych (dalej jako NGO – non-governmental organisation). W tym celu skontaktowałem się z kilkudziesięcioma fundacjami, by od osób najbardziej zorientowanych w problemie dowiedzieć się, które przepisy najbardziej utrudniają im działalność.
Pierwszym skojarzeniem NGO z prawem podatkowym jest aktualna w ostatnim czasie problematyka przekazywania przez osoby fizyczne 1% ich podatku dochodowego na rzecz rzeczonych organizacji. Niestety, formuła konkursu wymagała, by przedstawiony problem dotyczył możliwie największej liczby organizacji, a nie każda organizacja posiada status organizacji pożytku publicznego, uprawniający do bycia beneficjentem opisywanego wsparcia. Z tych względów zidentyfikowany przeze mnie problem, mimo że istotny, nie mógł być przedmiotem tej pracy.
Innym sygnalizowanym mi zagadnieniem była kwestia związana z obowiązkiem prowadzenia pełnej księgowości oraz niemożliwości uwzględniania kosztów stałych jako kosztów prowadzenia działalności statutowej. Regulacje te niewątpliwie przyczyniają się do zwiększenia kosztów działalności NGO, jednakże na temat pracy wybrałem regulację, która utrudnia organizacjom wykonywanie działalności charytatywnej, a także tę, która utrudnia wspomaganie administracyjno-technicznej obsługi organizacji pozarządowych.
Organizacje pozarządowe, by działać, potrzebują majątku. Mogą być to komputery, środki transportu, wyposażenie biura itp. Nie mogą działać również bez określonej wiedzy i umiejętności z zakresu chociażby prawa czy rachunkowości. Nie zawsze posiadają one środki na nabycie wymienionych aktywów czy usług we własnym zakresie i często otrzymują je w darze.
W niniejszej pracy zaproponuję uproszczenie dokonywania darowizn na rzecz NGO na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług.
II. Obecne regulacje i powody ich zmiany
Regulacje związane z dokonywaniem na rzecz NGO darowizn niefinansowych nie sprzyjają przekazywaniu im darów rzeczowych ani świadczeniu usług na ich rzecz. Darowizny takie, które traktowane są na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług jako dostawa towarów lub świadczenie usług, nie są obojętne z punktu widzenia podatku od towarów i usług. Obecne regulacje nakładają na darczyńców określone ograniczenia i obowiązki o charakterze zarówno księgowo-rachunkowym, jak i finansowym.
W przypadku, gdy darczyńca dokonuje na rzecz organizacji darowizny towarów używanych, może skorzystać on ze zwolnienia z VAT pod warunkiem, że nie przysługiwało mu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Warto zauważyć, że przepis nie uzależnia zwolnienia od niedokonania obniżenia kwoty podatku, ale od tego, czy darczyńcy przysługiwało tylko prawo do dokonania obniżenia. W sytuacji, gdy podatnik nabywa określone dobra, wykorzystuje je przez pół roku od nabycia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel do wykonywania czynności opodatkowanych, ale nie dokonuje obniżenia – nie może skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy.
