Julia Bajkowska Studenckie Koła Prawa administracyjnego (SKPA) Wydział Prawa Uniwersytet w Białymstoku.

Kompetencje  Europejskiego Banku Centralnego

Zarówno Traktat jak i Statut nadają Europejskiemu Banku Centralnemu pewne uprawnienia regulacyjne, w celu realizacji powierzonych zadań. Przyczynia się to do niezależnego i w pełni optymalnego wykonywania zadań, bez konieczności odwoływania się do aktów prawa Unii Europejskiej, czy państw członkowskich. EBC ograniczony jest jednak zasadą ograniczonych kompetencji, co znaczy, iż swoje uprawnienia może realizować wyłącznie w zakresie niezbędnym dla realizacji zadań ESBC. W ramach funkcji prawotwórczej EBC posiada inicjatywę legislacyjną, a ponadto może wydawać rozporządzenia oraz  decyzje. [1]

Rozporządzenia wydawane przez EBC, podobnie jak rozporządzenia wydawane przez inne organy UE mają charakter ogólny, są wiążące w całości i obowiązują we wszystkich krajach strefy euro. Uchwalane są przez Radę Prezesów, a podpisywane przez prezesa EBC. Uprawnienia regulacyjne mogą być delegowane na Zarząd EBC, jednak niezbędne jest wówczas określenie zakresu tychże uprawnień. Datą wejścia w życie rozporządzeń jest data ich publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Decyzje EBC wiążą w całości adresatów, do których są kierowane i nabywają mocy po notyfikacji. Wydawane są zawsze w języku adresata. Adresatami decyzji mogą być osoby fizyczne i prawne oraz kraje należące do strefy euro. Uchwalane s w zależności od kompetencji przez Radę Prezesów lub Zarząd. Istnieje też możliwość odwołania się do Rady Prezesów od decyzji wydanych przez Zarząd. EBC może postanowić o opublikowaniu decyzji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.[2]

EBC posiada również prawo inicjatywy legislacyjnej, które jednak zawęża się jedynie do kilku kwestii. Zgodnie z art. 111 ust.2 Traktatu Lizbońskiego Rada , na zalecenie EBC, może określać ogólne kierunki kursów walutowych w stosunku do walut poza wspólnotowych. Ustęp 1 tegoż artykułu stanowi natomiast, że na zalecenie EBC, Rada może zawierać umowy dotyczące systemu kursów wymiany euro w stosunku do tych walut. Co więcej art. 107 TL uprawnia EBC do wnioskowania do Rady o uzupełnienie, zmianę, bądź też nowelizację swojego Statutu.[3]

W ramach swojej działalności doradczej EBC może wydawać zalecenia, opinie, wskazówki oraz instrukcje, w sprawach należących do jego kompetencji. Żadne z powyższych nie ma jednak charakteru wiążącego. Wydawane są w języku adresata,               a EBC może podjąć decyzję o opublikowaniu zaleceń i decyzji dotyczących spraw ogólnych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Funkcja doradcza EBC pozwala Bankowi uczestniczyć w tworzeniu wszelkich aktów prawnych – wspólnotowych i krajowych, dotyczących zakresu jego kompetencji.

Zalecenia EBC są instrumentem, za pomocą którego EBC nadaje impulsy i mobilizuje pozostałe instytucje i państwa członkowskie do podjęcia określonych działań. Zalecenia EBC są podstawą wyznaczania przez Radę UE biegłych rewidentów dla krajowych banków centralnych strefy euro. Jeśli chodzi natomiast o zalecenia EBC dla państw członkowskich to dotyczą one głównie współpracy z władzami krajowymi.

Opinie wydawane są przez EBC w przypadkach wniosków o konsultację z EBC. Wnioskodawcami mogą być instytucje UE lub państwa członkowskie na podstawie postanowień Traktatowych i Statutowych. EBC może ponadto, jeżeli uzna za stosowne, wydać opinię z własnej inicjatywy, w sprawach należących do jego kompetencji. Organy prawotwórcze UE, zobligowane są do zasięgania opinii EBC w sprawach projektów aktów prawnych  dotyczących spraw należących do kompetencji EBC. Państwa członkowskie, podobnie jak w przypadku instytucji UE, zobowiązane są zasięgać opinii EBC w sprawie projektów przepisów krajowych, w dziedzinie kompetencji EBC. Zasady oraz warunki wnioskowania państw członkowskich o opinię EBC uregulowane są w Decyzji Rady  nr 98/415/WE z dnia 29 czerwca 1998 r. w sprawie konsultacji Europejskiego Banku Centralnego udzielanych władzom krajowym w sprawie projektów przepisów prawnych, która stanowi, iż: [4]„Władze Państw Członkowskich zasięgają opinii EBC w sprawie każdego projektu przepisu prawnego w dziedzinach podlegających jego kompetencji, zgodnie z Traktatem, szczególnie odnośnie do:

- spraw walutowych,

- środków płatności,

- krajowych banków centralnych,

-gromadzenia, tworzenia i upowszechniania systemów walutowych, finansowych, bankowych, płatności oraz statystyk bilansów płatniczych,

- systemów płatności i rozliczeń.”[5]